Datalek? Wat moet je binnen 72 uur doen?
Heb je nu een datalek? Doe dan eerst twee dingen. Stop het lek, en schrijf op hoe laat je het merkte. Dat tijdstip bepaalt je deadline: vanaf dat moment heb je 72 uur om te beslissen of je moet melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), en om die melding te doen.
Wat valt er onder een datalek?
Veel ondernemers denken bij een datalek aan een hack. De wet is breder. Artikel 4 lid 12 AVG noemt het een inbreuk in verband met persoonsgegevens: een inbreuk op de beveiliging die per ongeluk of op onrechtmatige wijze leidt tot vernietiging, verlies, wijziging of ongeoorloofde verstrekking van of toegang tot persoonsgegevens. Er gaat dus iets mis met je beveiliging, en gegevens van mensen raken kwijt of komen bij de verkeerde persoon.
Dit zijn ook datalekken:
- een e-mail met een klantenlijst naar de verkeerde ontvanger;
- een laptop die je kwijt bent en die niet versleuteld is;
- een map in je cloudopslag die per ongeluk openbaar staat;
- een gehackt mailaccount waarmee iemand bij klantgegevens komt.
Ook gegevens die alleen kwijt zijn vallen eronder, zoals bij ransomware zonder back-up. De AP kreeg in 2025 39.407 datalekmeldingen; cyberaanvallen waren daarvan in 2.428 gevallen de oorzaak. De rest komt vooral door menselijk handelen.
Wanneer beginnen die 72 uur?
Hier gaat het vaak mis. De termijn begint niet bij het incident, maar zodra jij er kennis van hebt genomen. Artikel 33 lid 1 AVG zegt: melden zonder onredelijke vertraging en, als het kan, uiterlijk 72 uur nadat je ervan weet.
Volgens de richtsnoeren van de European Data Protection Board mag je na een eerste signaal kort onderzoek doen. Zolang dat loopt, heb je nog geen kennis. Zodra je met redelijke zekerheid weet dat er iets is gelekt, gaat de klok lopen. Begin dat onderzoek dus meteen.
De AVG maakt geen uitzondering voor weekenden of vakanties. Je hoeft ook nog niet alles te weten: artikel 33 lid 4 AVG laat je in stappen melden. Meld je later dan 72 uur, dan stuur je een motivering voor de vertraging mee.
Wat doe je eerst, en wat binnen 72 uur?
Het eerste uur
- Stop het lek: trek de deellink in, blokkeer het account, reset wachtwoorden.
- Noteer datum en tijd waarop je het signaal kreeg, en van wie.
- Wijs één persoon aan die de leiding heeft.
- Bewaar bewijs: logbestanden, screenshots, de verzonden e-mail. Wis niets.
- Bel bij een verkeerd verzonden e-mail de ontvanger en vraag om verwijdering.
De eerste dag
- Breng in kaart welke gegevens het zijn, van hoeveel mensen, en of er gevoelige gegevens tussen zitten.
- Check of de gegevens versleuteld waren en of de sleutel veilig is.
- Bel de leveranciers die bij deze gegevens komen.
- Beoordeel het risico voor de mensen achter de gegevens. Dat bepaalt of je moet melden.
Binnen 72 uur
- Meld bij de AP via het meldformulier op de website van de toezichthouder.
- Zet erin wat artikel 33 lid 3 AVG vraagt: de aard van de inbreuk, om hoeveel mensen en welke gegevens het gaat, je contactpunt, de gevolgen en je maatregelen.
- Weet je iets nog niet? Zet erbij dat het onbekend is en vul later aan.
- Beoordeel apart of je de betrokkenen zelf moet informeren.
Daarna
- Leg het lek vast in je interne register, ook als je niet meldt.
- Blijkt er geen inbreuk te zijn? Vraag de AP de melding aan te passen.
- Pak de oorzaak aan, niet alleen dit ene geval.
Moet je elk datalek bij de AP melden?
Nee, maar de drempel ligt laag. Je moet melden, tenzij het niet waarschijnlijk is dat het lek een risico oplevert voor de rechten en vrijheden van mensen. Melden is dus de regel en niet-melden de uitzondering.
Wordt je contactformulier gehackt en liggen namen en e-mailadressen op straat? Dan meld je dat. Raak je een goed versleutelde USB-stick kwijt waarvan je een back-up hebt? Dan is een risico vaak niet waarschijnlijk. Het hangt af van de gevoeligheid van de gegevens en van wie erbij kon.
Twijfel je? Meld dan. Op een melding die achteraf geen inbreuk blijkt, staat geen sanctie. Op een gemiste melding kunnen wel AVG-boetes volgen.
Wanneer moet je je klanten zelf waarschuwen?
Dit spoor wordt het vaakst vergeten. Naast de melding aan de AP kent de AVG een tweede verplichting. Bij een hoog risico moet je de betrokkenen zelf informeren, en wel onverwijld. Dat staat in artikel 34 lid 1 AVG.
Het verschil: artikel 33 gaat over de toezichthouder en een gewoon risico binnen 72 uur, artikel 34 over de mensen zelf en een hoog risico zo snel mogelijk. Twee losse beoordelingen. Een melding bij de AP vervangt het bericht aan je klanten dus niet.
Artikel 34 lid 3 AVG kent uitzonderingen, bijvoorbeeld als de gegevens goed versleuteld waren of als je maatregelen nam waardoor het hoge risico zich waarschijnlijk niet meer voordoet.
Leg ook de lekken vast die je niet meldt
Elk datalek moet je documenteren, ook de lekken die niet naar de AP gaan. Artikel 33 lid 5 AVG vraagt om de feiten, de gevolgen en de maatregelen die je hebt genomen. De AP kan dat register opvragen. Leg er ook je afweging bij: waarom vond je een risico niet waarschijnlijk, of waarom heb je de betrokkenen niet geïnformeerd?
Wat als het lek bij je leverancier zit?
Je hostingpartij en je mailtool verwerken persoonsgegevens voor jou. Dat zijn verwerkers. Artikel 33 lid 2 AVG bepaalt dat een verwerker jou zonder onredelijke vertraging informeert zodra hij van een inbreuk weet. Hij beoordeelt het risico niet en meldt in beginsel ook niet zelf bij de AP. Vanaf zijn bericht wordt aangenomen dat jij kennis hebt, dus dan loopt jouw termijn.
Zorg daarom dat je contracten met leveranciers een korte meldtermijn en een vast contactpunt bevatten. Daar is je verwerkersovereenkomst voor. Een verwerker mag namens jou melden als je hem daarvoor hebt gemachtigd, maar verantwoordelijk blijf jij.
Gaat de termijn naar 96 uur?
De Digital Omnibus, een voorstel van de Europese Commissie van 19 november 2025, wil de meldtermijn verruimen van 72 naar 96 uur. Het is een voorstel en nog geen wet: de 72 uur uit artikel 33 AVG geldt onverkort.
Onthoud vooral het startmoment: dat bepaalt je 72 uur. Twijfel je over de melding? Bel dan liever te vroeg dan te laat, op 085 – 800 44 88. Mailen kan ook, naar info@tclm.nl. We kijken met je mee naar de melding en het bericht aan je klanten.
Wil je zelf al aan de slag?






