Visueel arbeidscontract: wat levert het jou als werkgever op?
Steeds meer werkgevers zetten hun arbeidscontract om in een visuele versie. Een tijdlijn met de proeftijd, een schema van de opzegtermijn, iconen bij de belangrijkste afspraken. De eerste vraag is bijna altijd of dat juridisch mag. De interessantere vraag is wat het je oplevert.
Mag een visueel arbeidscontract juridisch wel?
Ja. Een arbeidsovereenkomst is in beginsel vormvrij. De wet schrijft niet voor hoe zo’n contract eruit moet zien. Je kunt er zelfs mondeling een sluiten en dan is die geldig, al valt dat later nauwelijks te bewijzen.
Een visuele versie is dus net zo geldig als drie pagina’s lopende tekst. Het gaat om wat je afspreekt en of jij en je werknemer daar echt mee instemmen, niet om de opmaak. Vormvrij betekent alleen niet dat er nergens vormeisen gelden. Voor een paar afspraken maakt de wet een uitzondering.
Welke onderdelen moeten wél schriftelijk?
Drie bedingen die je vaak in een arbeidscontract tegenkomt, hebben een eigen eis:
- Het concurrentiebeding. Volgens artikel 7:653 lid 1 BW is zo’n beding alleen geldig als je het schriftelijk bent overeengekomen met een meerderjarige werknemer, en in beginsel alleen bij een contract voor onbepaalde tijd. Bij bepaalde tijd moet je schriftelijk motiveren waarom zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen het beding nodig maken.
- De proeftijd. Artikel 7:652 lid 2 BW is kort: de proeftijd wordt schriftelijk overeengekomen.
- Het boetebeding. Artikel 7:650 lid 2 BW schrijft voor dat de overeenkomst waarbij boete wordt bedongen schriftelijk wordt aangegaan.
Wat betekent “schriftelijk” hier precies? Daarover ging het arrest Philips/Oostendorp (HR 28 maart 2008, ECLI:NL:HR:2008:BC0384). Bij een concurrentiebeding is aan de eis voldaan als de werknemer een document ondertekent waaruit blijkt dat hij het beding heeft gezien en ermee instemt. Dat document mag ook een bijlage of een arbeidsvoorwaardenreglement zijn, als het ondertekende contract daarnaar verwijst en de werknemer dat stuk heeft gekregen. Over de details verschillen rechters nog, bijvoorbeeld bij verlenging van een contract. Die rechtspraak is dus in ontwikkeling.
Voor je visuele contract betekent dit één ding: de tekst van deze bedingen moet er letterlijk in staan. Een icoon met “geen concurrentie, 1 jaar” is een samenvatting, geen beding. Combineer het visuele overzicht met de volledige tekst en laat het geheel ondertekenen.
Let op: er ligt een wetsvoorstel om het concurrentiebeding te moderniseren, met een maximumduur van een jaar en een vergoeding als je het beding inroept. Dat voorstel is in juni 2026 naar de Raad van State gestuurd en moet daarna nog naar de Tweede Kamer. Het geldt dus nog niet.
Je informatieplicht sluit goed aan op een visueel contract
Sinds 1 augustus 2022 geldt de Wet implementatie EU-richtlijn transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden. Die breidde je informatieplicht in artikel 7:655 BW flink uit. Je moet je werknemer onder andere informeren over de werkplek, de functie, de datum van indiensttreding, het loon, de arbeidstijden, vakantie en verlof, de proeftijd, de opzegprocedure en de cao.
Er geldt ook een termijn. Een deel van die gegevens moet binnen een week na de eerste werkdag bij je werknemer liggen. De rest binnen een maand.
Die opsomming vraagt om overzicht, en daar is een visueel contract goed in. Een tijdlijn met de startdatum, het einde van de proeftijd en de einddatum van een tijdelijk contract laat in één beeld zien wat er is afgesproken. Let wel op: het beeld vervangt de informatieplicht niet. Je moet de gegevens gewoon verstrekken.
Wat levert het je concreet op?
Het sterkste argument is begrip. Onderzoeker Stefania Passera (Aalto University) legde deelnemers visueel verrijkte contracten voor, waaronder een arbeidscontract, en vergeleek dat met een versie die alleen uit tekst bestond. De groep met de visuele versie beantwoordde vragen over de inhoud gemiddeld sneller en nauwkeuriger. Het effect was er bij moedertaalsprekers en bij mensen die de taal niet als moedertaal hebben. Meer daarover staat in ons artikel over de wetenschap achter visual contracts.
Wees hier wel realistisch over. Dat onderzoek meet begrip in een testsituatie. Harde cijfers over minder vragen bij HR of sneller ondertekenen zijn er niet. Dat iemand die zijn contract snapt minder navraagt is logisch, maar dat is niet hetzelfde als bewezen.
Waarom een begrijpelijk contract bij een geschil kan helpen
Gaat een werknemer discussiêren over wat jullie zijn overeengekomen, dan kijkt de rechter niet alleen naar de letterlijke woorden. Sinds het Haviltex-arrest (HR 13 maart 1981, ECLI:NL:HR:1981:AG4158) komt het aan op de betekenis die partijen in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs aan een afspraak mochten toekennen, en op wat ze van elkaar mochten verwachten.
Een werknemer die zegt dat hij een bepaling niet zo had begrepen, staat zwakker als die bepaling in gewone taal en met een duidelijk schema in het contract stond.
Verwacht er geen garantie van. De rechter weegt alle omstandigheden, ook wat er tijdens het sollicitatiegesprek is gezegd en hoe het contract tot stand kwam. Een goed vormgegeven contract is één omstandigheid, geen vrijbrief.
Waar het mis kan gaan
- Het beeld spreekt de tekst tegen. Dan heb je onduidelijkheid gemaakt in plaats van weggenomen. Pas je de tekst aan, dan pas je het schema mee aan.
- Je legt niet vast wat voorgaat bij verschil. Neem op dat de tekst leidend is als een afbeelding daarvan afwijkt. Dat lost niet alles op, want de rechter kijkt ook naar wat je werknemer redelijkerwijs mocht begrijpen, maar het helpt.
- Het contract bestaat alleen als afbeelding. Een schermlezer kan tekst in een plaatje niet voorlezen. Voor een medewerker die blind of slechtziend is, is dat contract dan onleesbaar. Lever altijd een versie met echte, selecteerbare tekst. Meer daarover lees je bij juridische toegankelijkheid.
- Je raakt het spoor kwijt in versies. Leg vast welke versie is ondertekend en wanneer.
Wanneer is dit de moeite waard, en wanneer niet?
Het loont vooral als je veel dezelfde contracten uitgeeft. Denk aan tientallen medewerkers op een standaardcontract, veel verloop, flexcontracten met wisselende uren, of medewerkers die het Nederlands niet als moedertaal hebben. De ontwerpkosten maak je één keer en je gebruikt het model daarna telkens opnieuw.
Het loont minder als je een handvol medewerkers hebt en elk contract apart onderhandelt. Bij directiecontracten met bonusregelingen of aandelenafspraken zit de complexiteit in de inhoud, niet in de opmaak. Begin dan liever met het opschonen van de taal en de structuur van je huidige model, eventueel met hulp bij contracten.
Wil je weten of jouw arbeidscontract zich leent voor een visuele versie? Of wil je eerst de bedingen laten nakijken? Mail naar info@tclm.nl of bel 085 – 800 44 88.
Wil je zelf al aan de slag?






