Welke AI-regels gelden nu al voor jouw bedrijf?
Op 2 augustus 2026 ging er weer een deel van de AI Act gelden. Vijf dagen eerder trad de Digital Omnibus on AI in werking, die juist een paar regels uitstelde. Daardoor hoor je nu twee verhalen: het valt wel mee, of je bent al te laat. Geen van beide klopt.
Ben jij aanbieder of gebruiksverantwoordelijke?
De AI Act verdeelt bedrijven in rollen. Twee daarvan doen er voor jou toe: de aanbieder en de gebruiksverantwoordelijke. In de Engelse tekst: provider en deployer.
Je bent aanbieder als je zelf een AI-systeem ontwikkelt of laat ontwikkelen en het onder je eigen naam op de markt brengt. Je bent gebruiksverantwoordelijke als je een bestaand AI-systeem inzet in je eigen werk. Denk aan een chatbot op je webshop of software die een contract voor je opstelt.
De meeste Nederlandse mkb’ers vallen in die tweede groep. Dat scheelt enorm. Het zware deel van de AI Act, met technische documentatie en risicobeheer, ligt bij de aanbieder. Let wel op: pas je een systeem aan of zet je er je eigen merknaam op, dan kun je alsnog aanbieder worden.
Wat geldt er al sinds 2025?
Twee blokken regels gelden al langer dan een jaar. Sinds 2 februari 2025 zijn bepaalde AI-toepassingen gewoon verboden. Die staan in artikel 5 van de AI Act. Voor gewone bedrijven zijn dit de belangrijkste: emotieherkenning op de werkvloer en in het onderwijs, sociale scores waarmee je mensen buiten de oorspronkelijke context benadeelt, en het ongericht verzamelen van gezichtsfoto’s van internet of camerabeelden voor een gezichtsherkenningsdatabank. Bij emotieherkenning geldt een uitzondering voor medische redenen en veiligheid.
Sinds 2 augustus 2025 gelden de regels voor general-purpose AI, de brede modellen achter tools als ChatGPT. Die verplichtingen liggen bij de makers, niet bij jou. Het effect merk je wel: je leverancier hoort documentatie te hebben over wat het model kan. Vraag daar gerust naar.
AI-geletterdheid: de plicht die het vaakst wordt gemist
Artikel 4 van de AI Act gaat over AI-geletterdheid. Ook deze plicht geldt sinds 2 februari 2025, en hij raakt aanbieders én gebruiksverantwoordelijken. Dus vrijwel elk bedrijf dat AI gebruikt.
Het idee is simpel. Mensen die met AI werken, moeten snappen wat het systeem doet en waar het misgaat. Wat er van iemand wordt gevraagd, hangt af van rol en situatie.
De Digital Omnibus on AI heeft artikel 4 herschreven. In de oude tekst moest je naar beste vermogen zorgen voor een toereikend niveau van AI-geletterdheid. In de nieuwe tekst neem je maatregelen die de ontwikkeling van AI-geletterdheid ondersteunen. De wetgever zegt er expliciet bij dat je geen specifiek niveau bij een individuele medewerker hoeft te garanderen.
Dat is een verschuiving van resultaat naar inspanning. De plicht zelf verdwijnt niet. Denk aan een korte interne training en werkafspraken over wat medewerkers wel en niet met AI mogen.
Wat kwam er op 2 augustus 2026 bij?
Sinds 2 augustus 2026 gelden de transparantieverplichtingen uit artikel 50. Die raken je zodra je AI naar buiten toe inzet.
Praat een klant met een chatbot, dan moet duidelijk zijn dat er een AI-systeem aan de andere kant zit. Dat hoeft niet als het voor een redelijk oplettende bezoeker toch al overduidelijk is. Zet je een deepfake in, dus beeld of geluid dat kunstmatig is gemaakt en er echt uitziet, dan moet je dat kenbaar maken. Voor kunst en satire geldt een lichtere variant. Publiceer je AI-gegenereerde tekst om het publiek te informeren over zaken van algemeen belang, dan meld je dat ook. Tenzij een mens de tekst heeft gecontroleerd en er redactioneel verantwoordelijk voor is.
Nu een nuance die vaak misgaat. Artikel 50 lid 2 vraagt daarnaast om een machineleesbare markering in de output zelf, zodat software kan herkennen dat iets door AI is gemaakt. Die plicht ligt bij de aanbieder van het genererende systeem, niet bij jou. Voor systemen die vóór 2 augustus 2026 al op de markt waren, geldt daarvoor een overgangstermijn tot 2 december 2026. Daarna geldt het meteen. De zichtbare mededeling aan mensen is dus níet uitgesteld.
Wat is uitgesteld, en wat niet?
De Digital Omnibus on AI is Verordening (EU) 2026/1744 van 8 juli 2026, in werking sinds 27 juli 2026. Het is dus geen voorstel meer, maar geldend recht.
Wat opschuift:
- Hoog-risico AI uit Bijlage III gaat van 2 augustus 2026 naar 2 december 2027. Denk aan zelfstandige systemen voor werving en selectie, kredietbeoordeling, verzekeringen en onderwijs.
- Hoog-risico AI die is ingebouwd in gereguleerde producten (Bijlage I) gaat van 2 augustus 2027 naar 2 augustus 2028.
- Lidstaten moeten hun regulatory sandbox uiterlijk 2 augustus 2027 draaiend hebben.
Er komt ook iets bij: vanaf 2 december 2026 verbiedt artikel 5 ook AI-systemen die niet-consensueel intiem beeldmateriaal of kindermisbruikmateriaal maken.
Uitstel is geen afstel. Het raakt alleen het hoog-risico-regime. De verboden, de geletterdheidsplicht, de GPAI-regels en de transparantieverplichtingen staan gewoon overeind. Artikel 99 noemt boetes tot 35 miljoen euro of 7% van de wereldwijde jaaromzet bij verboden praktijken, en tot 15 miljoen euro of 3% bij de overige verplichtingen, waaronder artikel 50. Voor het mkb geldt het laagste van die twee.
In Nederland ligt het toezicht overigens nog niet vast. Het wetsvoorstel daarover ging in april 2026 in consultatie. De Autoriteit Persoonsgegevens en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur krijgen een coördinerende rol.
En de AVG dan?
Dit wordt het vaakst vergeten: de AI Act komt bovenop de AVG, niet in de plaats daarvan. Laat je AI los op persoonsgegevens van klanten of medewerkers, dan heb je met allebei te maken.
Dat betekent de gewone dingen. Je hebt een grondslag nodig. Je moet mensen vertellen wat je doet. Met je AI-leverancier heb je meestal een verwerkersovereenkomst nodig. En wil je klantdata gebruiken om een model te trainen, dan zitten daar aparte haken en ogen aan.
Wat kun je deze maand doen?
Je hoeft geen compliance-afdeling op te tuigen. Begin hiermee:
- Zet op papier welke AI-tools er in je bedrijf worden gebruikt, ook die medewerkers zelf aanschaften.
- Bepaal per tool of je aanbieder bent of gebruiksverantwoordelijke.
- Controleer of je nergens iets doet wat onder artikel 5 valt. Emotieherkenning op de werkvloer is de misser die we het vaakst zien.
- Regel iets voor AI-geletterdheid en leg vast wat je hebt gedaan.
- Kijk naar je chatbot: is het duidelijk dat mensen met AI praten?
- Loop je AI-gegenereerde beeld en tekst na en bepaal waar een vermelding moet komen.
- Ga na of je AI-gebruik ook een AVG-kant heeft.
Twijfel je of jouw AI-gebruik binnen de lijntjes blijft? Of wil je weten of jouw tool in 2027 onder het hoog-risico-regime valt? We kijken graag mee. Mail naar info@tclm.nl of bel 085 – 800 44 88.
Wil je zelf al aan de slag?







