Chatbot en AI-teksten labelen

Sinds 2 augustus 2026 geldt artikel 50 van de AI Act. Je moet vanaf die datum in bepaalde gevallen melden dat mensen met AI praten of naar AI-content kijken. Twee verschillende verplichtingen lopen daarbij door elkaar. Daar komt bijna alle verwarring vandaan, dus we beginnen daar.

Welke twee verplichtingen zijn er precies?

De eerste is een zichtbare mededeling aan mensen: je vertelt dat iemand met een AI-systeem praat, of dat beeld of tekst door AI is gemaakt. Die plicht geldt sinds 2 augustus 2026 en is niet uitgesteld.

De tweede is een machineleesbare markering in de output zelf, zoals een watermerk of metadata. Software kan daaraan zien dat content van AI komt. Die plicht ligt bij de aanbieder: de partij die het systeem bouwt en op de markt brengt. Gebruik je een bestaande tool, dan ben je meestal gebruiksverantwoordelijke en geen aanbieder.

Bij die markering hoort een nuance. Artikel 50 lid 2 is niet in het algemeen uitgesteld. Er geldt een overgangstermijn tot 2 december 2026, alleen voor aanbieders van systemen die vóór 2 augustus 2026 al op de markt waren. Voor nieuwere systemen geldt de markering direct. Een markering in de bestandsdata vervangt de zichtbare melding niet.

Het brede overzicht van de AI Act staat in ons artikel over welke AI-regels nu al voor jouw bedrijf gelden.

Moet jouw chatbot zeggen dat hij AI is?

Ja, tenzij het al duidelijk is. De wet maakt een uitzondering als het evident is voor een redelijk goed geïnformeerde en oplettende persoon, gelet op de context.

Heet je bot AI-assistent en gedraagt hij zich ook zo, dan is dat meestal duidelijk genoeg. Geef je hem een menselijke naam, een profielfoto en een persoonlijke toon, dan niet. Bij twijfel meld je het.

De richtsnoeren die de Europese Commissie op 20 juli 2026 publiceerde, voegen twee punten toe. Een AI-agent moet ook zeggen namens wie hij handelt. En de mogelijkheid van controle haalt de meldplicht niet weg: pas als een mens het antwoord echt beoordeelt en zelf verstuurt, is het geen AI-bericht.

Let ook op wat er ín je chatbot gaat. Of je klantdata mag gebruiken om AI-systemen te trainen is een aparte vraag.

Wanneer valt een afbeelding of video onder de deepfake-regel?

Artikel 3 van de AI Act omschrijft een deepfake als beeld, audio of video die door AI is gemaakt of bewerkt, die lijkt op bestaande personen, plaatsen of gebeurtenissen, en die onterecht echt lijkt.

Maak je een realistisch beeld van een bestaand persoon, een echte locatie of een gebeurtenis die nooit heeft plaatsgevonden? Dan meld je dat het met AI is gemaakt. Een duidelijk fantasievolle illustratie valt er meestal buiten.

Voor kunst, satire en fictie geldt een lichtere regel. Je hoeft dan alleen het bestaan van de gegenereerde inhoud op passende wijze te melden, zonder het beleven van het werk te verstoren. In de aftiteling of naast het werk mag dus.

Deel je zo’n beeld privé, dan valt dat volgens de richtsnoeren onder persoonlijk gebruik. Zakelijk niet.

Moet je AI-teksten labelen?

Hier zit de misvatting die de meeste onnodige labels oplevert. De plicht geldt niet voor alle AI-teksten. Artikel 50 lid 4 gaat over tekst die wordt gepubliceerd om het publiek te informeren over onderwerpen van algemeen belang.

Daarbij hoort een uitzondering. De plicht geldt niet als de tekst menselijke controle of redactionele toetsing heeft doorstaan en iemand de redactionele verantwoordelijkheid voor de publicatie draagt.

Een productbeschrijving, nieuwsbrief of blog over jouw vakgebied gaat meestal niet over algemeen belang. Daar hoef je dus geen label bij te zetten. Publiceer je wel over maatschappelijke thema’s, dan let je op die controle-eis. De richtsnoeren leggen hem streng uit: wie controleert moet kennis van het onderwerp hebben, en feiten checken is het minimum. Wijzigt de AI de tekst daarna nog wezenlijk, dan beoordeel je opnieuw.

Waar de grens van algemeen belang ligt, is nog niet uitgekristalliseerd.

Wat geldt voor AI-stemmen en voice-agents?

Een AI-stem aan de telefoon is een AI-systeem dat direct met mensen communiceert. Dezelfde lijn geldt als bij de chatbot: melden aan het begin van het gesprek, tenzij het evident is. Moderne stemmen klinken menselijk, dus op evident kun je hier zelden leunen.

Noem ook namens welk bedrijf de stem belt. Klinkt de stem als een bestaand persoon, dan kan er deepfake-audio in het spel zijn, met portretrecht en privacyregels erbij.

Hoe moet de mededeling eruitzien?

Artikel 50 lid 5 is kort. De informatie moet duidelijk en te onderscheiden zijn, uiterlijk bij het eerste contact of de eerste blootstelling. En ze moet voldoen aan de toegankelijkheidseisen.

In de praktijk: in het kanaal zelf, meteen zichtbaar, niet weggestopt in je voorwaarden. Een popup is niet verplicht. Zorg dat een screenreader de melding voorleest en dat het contrast klopt. Meer daarover staat in ons artikel over verplichte toegankelijkheid van digitale diensten.

De formuleringen hieronder zijn suggesties, geen voorgeschreven tekst.

• Chat: Je chat met de AI-assistent van [bedrijf]. Typ medewerker als je een mens wilt spreken.
• Telefonie: Je spreekt met de digitale assistent van [bedrijf]. Dit is een AI-stem.
• Afbeelding: Deze afbeelding is gemaakt met AI.
• Video: Deze video bevat AI-gegenereerde beelden.
• Tekst over een maatschappelijk thema: Deze tekst is met AI gegenereerd.

Wat gebeurt er als je het niet doet?

Artikel 99 lid 4 onder g noemt de transparantieverplichtingen van artikel 50 met naam. De boete kan oplopen tot 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde jaaromzet, waarbij het hoogste van die twee geldt.

Voor het mkb en start-ups geldt een nuance. Artikel 99 lid 6 bepaalt dat de boete dan niet hoger is dan het laagste van die twee. Het blijven maxima: een toezichthouder weegt de omstandigheden.

Hoe het toezicht in Nederland wordt ingericht, staat nog niet vast. Het wetsvoorstel Uitvoeringswet AI-verordening geeft de Autoriteit Persoonsgegevens en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur een coördinerende rol, maar is nog geen wet.

Checklist per kanaal

• Chatbot: melding in de chat bij het eerste bericht, met je bedrijfsnaam.
• Telefonie: hoorbare melding in de eerste seconden van het gesprek.
• AI-beeld en video: melden als het realistisch is; bij kunst of satire volstaat een passende vermelding.
• AI-tekst: alleen labelen bij algemeen belang, of vastleggen wie redactioneel verantwoordelijk is.
• Leverancier: vraag schriftelijk of de output machineleesbaar wordt gemarkeerd, en per wanneer.
• Administratie: houd bij welke AI-tools je gebruikt en welke melding waar staat.

Twijfel je of jouw chatbot, beelden of teksten onder artikel 50 vallen? Wij kijken graag met je mee naar je kanalen en de afspraken met je AI-leverancier. Mail naar info@tclm.nl of bel 085 – 800 44 88.