Cloud- en SaaS-contracten en de Data Act

Je cloudleverancier bevalt niet meer en je wil weg. Naar een andere partij, of terug naar je eigen server. Tot voor kort liep je dan tegen lange opzegtermijnen en exitkosten aan. Sinds 12 september 2025 mag dat niet meer zo. De Data Act geeft je rechten als afnemer en legt je plichten op als je zelf software als dienst verkoopt.

Wat is de Data Act en sinds wanneer geldt hij?

De Data Act is Verordening (EU) 2023/2854, in Nederland ook wel de Dataverordening. Hij is van toepassing sinds 12 september 2025 en werkt direct, omdat het een verordening is. Er is dus geen Nederlandse wet nodig om de regels te laten gelden.

Wel is er een Uitvoeringswet dataverordening. Die voegt geen regels toe, maar wijst de toezichthouders aan. De ACM is de nationale datacoordinator en kan sinds 21 november 2025 handhaven. De Autoriteit Persoonsgegevens kijkt naar de bepalingen die met de AVG samenhangen.

De verordening bestaat uit twee losse delen: overstappen bij clouddiensten, en data uit slimme apparaten.

Wat mag je eisen van je cloudleverancier?

Dit stuk gaat over jouw rol als afnemer. De overstapregeling geldt voor alle dataverwerkingsdiensten, dus ook voor gewone SaaS.

Artikel 23 verplicht je aanbieder om belemmeringen weg te nemen. Je moet kunnen overstappen naar een andere aanbieder, je data naar je eigen ICT-omgeving kunnen halen, of meerdere aanbieders naast elkaar gebruiken. Dat geldt ook als je een gratis versie gebruikte.

Artikel 25 zet daar termijnen op. Het contract moet een opzegtermijn bevatten van maximaal twee maanden om de overstap te starten. Daarna volgt een overgangsperiode van maximaal 30 kalenderdagen voor de migratie. In die periode loopt de dienst door, moet je aanbieder redelijke hulp geven en de beveiliging op peil houden. Na die periode heb je nog minimaal 30 kalenderdagen om je data op te halen.

Is 30 dagen technisch niet haalbaar, dan moet je aanbieder dat melden en mag de periode oplopen tot maximaal zeven maanden (artikel 25 lid 4). Jij mag zelf ook één keer verlengen (artikel 25 lid 5). Meenemen mag je je exporteerbare data en je digitale activa, in een gestructureerd, algemeen gebruikt en machineleesbaar formaat zolang er geen gemeenschappelijke standaard is (artikel 30 lid 5). Zitten er persoonsgegevens in die export, dan geldt naast de Data Act ook de AVG.

Wat mag je leverancier nog in rekening brengen?

Hier zit een harde datum in. Tot 12 januari 2027 mag je aanbieder verlaagde overstapkosten rekenen. Die mogen niet hoger zijn dan de kosten die hij echt maakt en die direct met jouw overstap samenhangen. Er mag dus geen winst op zitten. Vanaf 12 januari 2027 mogen er helemaal geen overstapkosten meer worden gerekend (artikel 29).

Wat blijft: de gewone abonnementskosten voor de tijd dat je de dienst nog gebruikt. Een boete voor vroegtijdig opzeggen noemt artikel 29 als aparte categorie, met een informatieplicht vooraf. Hoe ver zo’n boete mag gaan, hangt af van de omstandigheden.

Welke bepalingen in je contract wringen nu?

Loop je contracten langs op deze punten:

• een opzegtermijn van zes of twaalf maanden voordat je een overstap mag starten
• exitkosten, een migratietarief per uur of een vast bedrag voor een export
• een beding dat export alleen in het eigen formaat van de leverancier toestaat
• een beding dat je data direct bij het einde van het contract wist
• een pakket dat je niet los kunt afnemen, terwijl dat technisch wel kan

Wat gebeurt er met zo’n beding? De regels zijn dwingend. Voor het deel over slimme apparaten staat letterlijk in de verordening dat een beperkend beding niet bindend is (artikel 7 lid 2). Voor de overstapregeling staat die zin er niet. Naar Nederlands recht kan strijd met een dwingende wetsbepaling leiden tot nietigheid of vernietigbaarheid (artikel 3:40 lid 2 BW). Hoe dat per beding uitpakt, hangt af van de omstandigheden en de rechtspraak hierover is nog in ontwikkeling. Praktisch kan je leverancier zo’n beding niet meer als vanzelfsprekend tegen je gebruiken, en de ACM kan erop handhaven.

Bied je zelf SaaS aan? Dit moet je regelen

Verkoop je een SaaS-dienst, dan ben jij de aanbieder en gelden deze plichten voor jou.

• Zet de rechten van je klant en jouw verplichtingen in een schriftelijk contract (artikel 25 lid 1).
• Informeer je klant over je overstapprocedures, de methoden en formaten, en de technische grenzen die je kent (artikel 26).
• Verwijs naar een actueel online register op je site met je datastructuren, dataformaten, normen en open interoperabiliteitsspecificaties (artikel 26).
• Stel open interfaces gratis beschikbaar aan je klanten en aan de nieuwe aanbieder (artikel 30 lid 2).
• Werk te goeder trouw mee aan de overstap (artikel 27).

Je hoeft daarvoor geen nieuwe technologie te ontwikkelen en geen bedrijfsgeheimen of intellectuele eigendom prijs te geven (artikel 30 lid 6). Wat er niet is: een uitzondering voor kleine aanbieders. De overstapregeling kent geen drempel op basis van omzet of personeel. Artikel 31 regelt alleen een lichter regime voor echt maatwerk en voor tijdelijke testversies. Loop dus ook je algemene voorwaarden na op exit- en exportbepalingen.

En dat andere deel: data uit slimme apparaten

De Data Act gaat over meer dan cloud. Gebruik je een verbonden product, bijvoorbeeld een machine met sensoren, dan mag je bij de data die dat product genereert (artikel 4). Je mag die data ook laten delen met een derde die jij kiest, zoals een onafhankelijke reparateur (artikel 5). Maak of verkoop je zulke producten, dan moet je vooraf vertellen welke data er komt en hoe je klant erbij komt (artikel 3). De eis dat een product die data standaard toegankelijk maakt, geldt voor producten die na 12 september 2026 op de markt komen. Voor micro- en kleine ondernemingen geldt hier een uitzondering, onder voorwaarden (artikel 7).

Checklist: waar begin je?

In je huidige cloudcontract

• Kun je binnen twee maanden een overstap starten?
• Wat gebeurt er met je data na de overgangsperiode?
• Rekent je leverancier exit- of migratiekosten?
• In welk formaat krijg je je data, en kun je die elders inlezen?

In je eigen voorwaarden

• Staat er een exitprocedure met de termijnen uit de verordening?
• Staat het online register met dataformaten en standaarden op je site?
• Kun je technisch een volledige export leveren in een gangbaar formaat?
• Verdwijnen alle overstapkosten uit je prijslijst vóór 12 januari 2027?

De Data Act maakt overstappen makkelijker, maar niet automatisch. Je moet je contract kennen.

Twijfel je of jouw cloudcontract nog klopt, of wil je je eigen SaaS-voorwaarden op de Data Act aansluiten? Mail ons op info@tclm.nl of bel 085 – 800 44 88. We kijken met je mee en zeggen eerlijk wat er moet.