E-commerce 09-10-2026

Toegankelijk bestelproces: werkt jouw checkout voor iedereen?

In maart 2026 testte de ACM ongeveer honderd van de grootste Nederlandse webwinkels, plus de sites van de grootste telecom- en energieaanbieders. Bij 61 procent bleek het onmogelijk om een bestelling te plaatsen met hulpapparatuur. Bij nog eens 33 procent kon het wél, maar kostte het flink meer moeite.

De kans is dus groot dat ook jouw bestelproces ergens vastloopt. Hieronder lees je waar dat meestal gebeurt, en hoe je het vandaag zelf kunt testen.

Wat vond de ACM bij de grootste webwinkels?

De ACM noemt twee voorbeelden die laten zien hoe klein de oorzaak kan zijn. Een bestelknop die je niet met het toetsenbord kunt aanklikken. En een captcha-puzzel die iemand niet kan oplossen, waardoor hij de site niet eens binnenkomt.

Dat is het lastige van toegankelijkheid in een bestelproces: één kapotte schakel maakt de hele keten onbruikbaar. Je product, je prijs en je bezorging kunnen prima in orde zijn. Kan iemand de betaalmethode niet kiezen, dan koopt hij niets. Dat je bestelknop ook juridische eisen kent aan de tekst erop, is trouwens een apart verhaal: dat lees je in ons artikel over de bestelknop.

De ACM betrekt ervaringsdeskundigen bij haar toezicht, samen met Stichting Accessibility. Bedrijven die worden aangesproken en niet genoeg verbeteren, riskeren handhaving.

Uit onderzoek in opdracht van de ACM blijkt ook waarom het blijft liggen. Gebrek aan tijd, geld en technische kennis, en onduidelijkheid over wat er precies moet. Bedrijven beginnen meestal bij de makkelijke aanpassingen.

Kan iemand jouw checkout doorlopen met alleen een toetsenbord?

Dit is de belangrijkste vraag, en je kunt hem vandaag zelf beantwoorden. Niet iedereen kan een muis gebruiken. Denk aan mensen met RSI, MS, ALS of Parkinson. Zij werken met een toetsenbord, een joystick, spraakbesturing of besturing met hun hoofd. Die hulpmiddelen leunen bijna allemaal op toetsenbordbesturing.

Volgens de ACM moet dit minimaal werken:

  • scrollen met de pijltjestoetsen;
  • met Tab vooruit en met Shift plus Tab terug naar knoppen, links en invulvelden;
  • een knop of link openen met Enter;
  • keuzes maken met de spatiebalk, zoals rondjes en vakjes;
  • door een keuzelijst lopen met de pijltjestoetsen.

In een checkout gaan hier drie dingen vaak mis.

Je komt niet bij de knop. Kun je de betaalmethode of de bezorgdag niet selecteren, dan strandt de bestelling daar.

Je raakt vast. Dat gebeurt vaak bij een zoekveld dat woorden voorstelt tijdens het typen. Je kunt niet vooruit en niet achteruit, en de enige uitweg is de site verlaten. Zorg daarom dat menu’s, meldingen en pop-ups met de escape-toets dichtgaan.

Je ziet niet waar je bent. Bij toetsenbordgebruik hoort een zichtbare focus, bijvoorbeeld een duidelijke gekleurde rand. Staat die uit, dan navigeer je blind door je eigen formulier. Dit is in dertig seconden te controleren.

Waarom een captcha je bestellingen kost

Een captcha is die puzzel waarmee iemand bewijst dat hij een mens is. Volgens de ACM werkt zo’n puzzel vaak slecht met het toetsenbord en vraagt hij soms te veel snelheid. Het gevolg is hard: geen account, dus geen bestelling. En dat probleem zit meestal op de aanmeldpagina, dus helemaal aan het begin van je trechter.

Het advies van de ACM is om captcha’s te vermijden. Kan dat niet, zorg dan voor een alternatief. Moet iemand iets zien om de puzzel op te lossen, bied dan ook een hoorbare versie aan.

Formulieren: hier sneuvelen de meeste bestellingen

Je checkout is in de kern een formulier. En daar zit volgens de ACM een stapel veelgemaakte fouten, precies op de pagina’s waar mensen hun gegevens invullen om te bestellen. Ook bij het invullen van een kortingscode.

Wat er misgaat:

  • Het label staat niet boven het veld, maar alleen erin. Zodra iemand begint te typen, verdwijnt de uitleg. Controleren of je het juiste hebt ingevuld kan dan niet meer.
  • Het label is niet aan het veld gekoppeld. Een schermlezer vertelt dan niet wat er in dat veld hoort.
  • Het is onduidelijk welke velden verplicht zijn.
  • Foutmeldingen zeggen niet wat er mis is of hoe je het oplost.

Wat wel werkt: zet het label boven het veld en koppel het eraan. Leg vooraf uit hoe iemand een veld invult, bijvoorbeeld hoe je een datum noteert. Geef bij een fout een concrete melding, zoals: vul een geldige postcode in, een geldige postcode bestaat uit vier cijfers en twee letters. En zeg welke velden verplicht zijn.

Nog een praktisch punt: laat automatisch invullen werken. Ondersteunt je adresformulier geen autocomplete, dan moet iedereen alles zelf typen. Voor iemand die moeilijk met zijn handen kan werken, is dat een echte drempel. Controleer of je de juiste autocomplete-waarden gebruikt.

Wat een schermlezer niet meekrijgt

Een schermlezer is software op de laptop of telefoon van de bezoeker zelf. Je hoeft dus geen voorleesknop te bouwen. Wel moet je site zo gebouwd zijn dat een schermlezer ermee overweg kan.

Twee dingen verdwijnen in een webshop vaak stilletjes.

Knoppen zonder tekst-alternatief. De winkelwagen, mijn account, favorieten en het menu zijn vaak alleen een icoon. Zonder tekst-alternatief weet iemand met een schermlezer niet wat die knop doet. Zijn winkelwagen vindt hij dan niet.

Veranderingen die niet worden doorgegeven. Voeg je een product toe aan je mandje, dan hoort dat gemeld te worden aan hulptechnologie. Dat geldt ook als je winkelwagen als los onderdeel op dezelfde pagina opent in plaats van op een nieuwe pagina. En het geldt voor foutmeldingen en bevestigingen na het versturen van een formulier. Gebeurt dat niet, dan mist je bezoeker precies de informatie die hij nodig heeft.

Vier eisen uit WCAG 2.2 die je checkout raken

In de praktijk werk je met WCAG niveau AA. De ACM hanteert nu versie 2.1 en kondigt aan dat 2.2 niveau AA in de loop van 2026 de standaard wordt. Welk niveau je precies moet halen, staat in ons artikel over de WCAG-richtlijnen.

WCAG 2.2 voegde negen succescriteria toe. Deze vier gaan direct over een bestelproces:

  • 3.3.7 Redundant Entry (niveau A): vraag informatie niet twee keer op in hetzelfde proces. Laat iemand dus niet eerst een bezorgadres typen en daarna hetzelfde adres nog eens als factuuradres.
  • 3.3.8 Accessible Authentication (niveau AA): inloggen mag geen geheugen- of puzzeltest zijn. Dit raakt captcha’s en codes die je uit je hoofd moet onthouden.
  • 2.5.8 Target Size (niveau AA): knoppen en aanraakvlakken moeten groot genoeg zijn. Denk aan de plus- en min-knopjes bij het aantal in je winkelwagen.
  • 3.2.6 Consistent Help (niveau A): staat je hulp of klantenservice op elke pagina op dezelfde plek?

Bouw je nu iets nieuws in je checkout? Neem deze dan alvast mee. Dan hoef je het straks niet opnieuw te doen.

Lost een accessibility overlay dit op?

Nee. En dat is goed om te weten, want zulke tools worden actief verkocht.

Een accessibility overlay is een tool die je op je site zet, waarmee bezoekers bijvoorbeeld het contrast of de lettergrootte kunnen aanpassen. Sommige overlays beloven ook toegankelijkheidsproblemen automatisch te repareren.

De ACM is er duidelijk over. Overlays kunnen problemen geven en een site juist minder toegankelijk maken, doordat ze de hulpsoftware van je bezoeker verstoren. Ze zijn geen geschikte oplossing. Pak problemen dus bij de bron aan.

Een audit of keurmerk is trouwens niet verplicht. Waar het om gaat is of je dienst echt werkt.

Zo test je je eigen checkout vanmiddag

Je hebt geen bureau nodig om te beginnen. Leg je muis weg en doorloop je eigen bestelproces:

  1. Zoek een product, zet het in je winkelwagen en ga naar de checkout. Alleen met Tab, Shift plus Tab, Enter, de spatiebalk en de pijltjestoetsen.
  2. Kijk bij elke stap of je ziet waar de focus staat.
  3. Vul het adresformulier in. Kun je nog controleren wat je hebt getypt, of is het label verdwenen?
  4. Maak bewust een fout, bijvoorbeeld een verkeerde postcode. Snap je uit de melding wat je moet doen?
  5. Kies een bezorgmoment en een betaalmethode. Werkt dat zonder muis?
  6. Zoom in tot 200 procent. Blijft alles leesbaar en bedienbaar?
  7. Rond de bestelling af, of stop er net voor als je in een live omgeving zit.

Kom je nergens vast te zitten? Mooi, maar daarmee ben je er nog niet. Een deel van de eisen vraagt om een test met een schermlezer en om een menselijk oordeel. Een automatische scan vindt maar een deel van de problemen.

Is je webshop door iemand anders gebouwd? Dan is de vraag wie welk probleem oplost, en wie de rekening krijgt. Dat werken we uit in ons artikel over wie verantwoordelijk is voor toegankelijkheid.

Loopt jouw checkout ergens vast, of wil je weten of je met je huidige inrichting aan de eisen voldoet? Mail naar info@tclm.nl of bel 085 – 800 44 88. We kijken graag met je mee.

Tieman
E-commerce spiekbriefje

Wil je zelf al aan de slag?

Dat kan met onze E-commerce Cheatsheet. Download 'm snel.

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.